Zaginięcie, Ucieczka, Powrót: Jak WESPRZEĆ Dziecko i Rodzinę w Kryzysie

Co roku w Polsce ponad 2000 małoletnich poniżej 17. roku życia doświadcza zaginięcia, z czego większość to ucieczki z domów lub placówek opiekuńczych. Przyczyną są często konflikty, przemoc lub problemy emocjonalne. Chociaż ponad 95% dzieci odnajduje się w ciągu pierwszego tygodnia, problem jest alarmujący, a powrót nastolatka do domu i środowiska rówieśniczego stanowi ogromne wyzwanie.

Rozmowa z Psycholożką: Aneta Bańkowska o wsparciu Fundacji ITAKA

W rozmowie z Izabelą Pajdałą, Aneta Bańkowska, psycholożka i koordynatorka linii wsparcia Fundacji ITAKA, wyjaśnia, jak rodzice mogą sobie poradzić w tak trudnej sytuacji.

"Bądź Uważny na Swoje Dziecko" – Co To Oznacza?

Współcześni rodzice stoją przed trudnym zadaniem, nie będąc w stanie uchronić dzieci przed wszystkimi zagrożeniami. Ucieczki mogą wynikać zarówno z problemów domowych, jak i tych poza domem – w szkole czy w relacjach rówieśniczych. Kluczowe jest podnoszenie kompetencji rodzicielskich i budowanie silnej, wspierającej relacji z dzieckiem.

Reagowanie na sygnały dziecka jest niezwykle ważne. Niestety, nastolatkowie często ukrywają problemy lub mówią o nich z opóźnieniem. Często ucieczki są ostatecznością, gdy dziecko nie ma innych mechanizmów proszenia o pomoc, co bywa wynikiem nadwyrężonego zaufania lub obawy przed rozczarowaniem dorosłych. Wychowywanie dziecka w przekonaniu, że rodzic zawsze pomoże i stanie po jego stronie, jest fundamentem, który buduje się latami.

Pierwsze Chwile po Zaginięciu: Strach, Niepewność i Procedury

Zaginięcie dziecka wywołuje niewyobrażalne spektrum emocji. Rodzice często wahają się, czy zgłosić ucieczkę, obawiając się konsekwencji dla dziecka i rodziny, takich jak interwencja kuratora. Ważne jest, aby pamiętać, że powiadomienie służb nie jest karą, lecz wyrazem troski i dążenia do zapewnienia dziecku bezpieczeństwa. Takie podejście należy również wytłumaczyć dziecku po jego odnalezieniu.

W sytuacjach, gdy ucieczki stają się powtarzające, zgłoszenie na policję może być krokiem ku postawieniu granicy i impulsem do podjęcia dalszych działań, na przykład terapii rodzinnej.

Powrót do Domu: Jak Reagować na Emocje Dziecka i Rodziny?

Po powrocie dziecka najważniejsze jest wyrażenie szczerej radości, że jest całe i zdrowe. Bezpośrednio po powrocie priorytetem powinno być zaspokojenie podstawowych potrzeb dziecka – posiłek, kąpiel, odpoczynek. Długie rozmowy o zdarzeniu należy odłożyć na kolejny dzień. Wtedy warto porozmawiać o obawach rodziców i wyjaśnić kroki podjęte podczas poszukiwań, koncentrując się na miłości i trosce o dziecko.

Nie należy zmuszać dziecka do opowiadania szczegółów zaginięcia. Zamiast tego, warto pytać, czego potrzebuje i jak można je wesprzeć. Kluczowe jest dotrzymywanie obietnic złożonych dziecku, np. umówienie wizyty u psychologa, aby nie podważać zaufania.

Dziecko po powrocie często mierzy się z poczuciem winy, napięciem, strachem przed karą i stygmatyzacją. Nie myśli o satysfakcji, lecz o przetrwaniu. Ważne, aby rodzice rozumieli tę perspektywę i nie obwiniali dziecka.

Środowisko Szkolne i Wirtualne: Wyzwania po Powrocie

W środowisku szkolnym nauczyciele i rówieśnicy powinni oferować wsparcie, nie naciskać i nie żartować z sytuacji. Stygmatyzacja i plotki mogą być dla dziecka bardzo trudne. Niestety, czasem ucieczka bywa traktowana przez rówieśników jako "wyczyn", co wymaga uwagi ze strony dorosłych.

Świat wirtualny jest zarówno narzędziem w poszukiwaniach, jak i źródłem problemów. Cyberprzemoc jest częstą przyczyną ucieczek. Po powrocie, dziecko musi mierzyć się z brutalnymi i krzywdzącymi komentarzami w internecie. Fundacja ITAKA przestrzega przed podawaniem prywatnych danych kontaktowych w ogłoszeniach, by uniknąć okrucieństwa ze strony nieznajomych.

Gdzie Szukać Pomocy?

Rodzice nie muszą być nieomylni. W razie wątpliwości mogą zadzwonić na bezpłatny numer Telefonu w Sprawie Zaginionego Dziecka i Nastolatka Fundacji ITAKA: 116 000. Istnieje wiele miejsc i specjalistów gotowych do wsparcia. Ważne jest, aby rodzice angażowali się w proces naprawy relacji, a w razie potrzeby cała rodzina skorzystała ze wsparcia psychologicznego, ponieważ problemy dziecka często odzwierciedlają trudności systemowe.

Zmiana w Podejściu do Poszukiwań

Aneta Bańkowska zauważa pozytywną zmianę: w ostatnich latach nie ma nierozwiązanych zaginięć małych dzieci. Policja działa błyskawicznie, a większość spraw ma charakter ucieczkowy, nie kryminalny. To podkreśla wagę szybkiego zgłaszania zaginięć.

Artykuł powstał na podstawie rozmowy Izabeli Pajdały-Kusińskiej (BKS KGP) z Anetą Bańkowską z Fundacji ITAKA.

Więcej informacji na temat kampanii: #zaginioneNIEzapomniane – rusza druga edycja kampanii społecznej Policji.